‘Bú thường xuyên là sẽ có sữa.’ Mình nghe câu này đến nỗi thuộc lòng. Nhưng ngày thứ 10, mình hút sữa 4 lần một ngày mà chỉ được 60ml mỗi lần. Bé đói. Mình hoảng. Mọi người tiếp tục nói: ‘Cố lên, uống thêm lá đu đủ đi.’
Không ai nói cho mình biết những gì thực sự cần làm.
Điều 1: Kiểm tra lại kỹ thuật ngậm ti trước khi làm gì khác
Nguyên nhân phổ biến nhất của sữa ít không phải là bạn ‘không đủ sữa’ — mà là bé không bú hiệu quả. Bé ngậm nông, không kích thích đủ, sữa không được rút hết, ngực không nhận tín hiệu sản xuất thêm. Đây là vòng lặp có thể phá vỡ được nếu sửa kỹ thuật.
Điều 2: Cho bú theo nhu cầu, không theo lịch cố định
Trong 3 tháng đầu, cho bú theo nhu cầu (demand feeding) quan trọng hơn lịch cố định. Ngực hoạt động theo cơ chế cung-cầu: bé bú nhiều → ngực nhận tín hiệu → sản xuất nhiều hơn. Lịch 3-4 tiếng một lần có thể quá ít kích thích cho giai đoạn đầu thiết lập sữa.
Điều 3: Hút sữa sau khi cho bú
Nếu bé bú xong và ngực vẫn còn sữa, hút thêm. Hút hết hoàn toàn sẽ gửi tín hiệu mạnh hơn đến cơ thể. Nhiều mẹ hút thêm 10-15 phút sau mỗi lần bú trong giai đoạn thiết lập sữa.
Điều 4: Ngủ đủ giấc (mình biết — nghe buồn cười)
Cortisol (hormone căng thẳng) ức chế prolactin (hormone sản xuất sữa). Thiếu ngủ và căng thẳng thực sự ảnh hưởng đến sữa. Ngủ khi bé ngủ không phải lời khuyên sáo rỗng — đó là y học thực sự.
Điều 5: Uống đủ nước
Đơn giản nhưng mình hay quên. 2-3 lít nước mỗi ngày. Để chai nước cạnh chỗ cho bú để nhớ uống mỗi lần ngồi cho bú.
Điều 6: Thuốc tăng sữa — cẩn thận trước khi dùng
Domperidone và metoclopramide được dùng để tăng sữa — nhưng cả hai đều cần kê đơn và cần đánh giá của bác sĩ. Không phải ai cũng phù hợp. Đừng tự mua dùng theo mách nhau.
Điều 7: Có những trường hợp sữa thực sự ít do nguyên nhân sinh lý
Bộ ngực kém phát triển tuyến sữa, sẹo từ phẫu thuật ngực, hội chứng buồng trứng đa nang, thiếu máu, suy giáp — đây là những nguyên nhân thực sự mà không phải ‘cố bú nhiều hơn’ là sẽ giải quyết được. Nếu đã làm đủ mọi thứ mà sữa vẫn không tăng, hãy khám để loại trừ những nguyên nhân này.